Nauka To Lubię

Oficjalna strona Tomasza Rożka

Archiwa: Wpisy

Porównałem COVID i grypę

Czy COVID jest jak grypa? Bardzo często pytacie, a czasami mówicie wprost, że wirus SARS-CoV-2 nie różni się od zwykłej sezonowej grypy. No to postanowiłem poszperać i porównać dane.

Czy COVID jest jak grypa? Bardzo często pytacie, a czasami mówicie wprost, że wirus SARS-CoV-2 nie różni się od zwykłej sezonowej grypy. No to postanowiłem poszperać i porównać dane.

Brak komentarzy do Porównałem COVID i grypę

COVID może uszkodzić mózg, płuca i serce

Uszkodzenia płuc, serca i mózgu. Podczas gdy coraz większa grupa ludzi uważa, że pandemii nie ma, a wirus Covid-19 nie różni się niczym od zwykłej grypy, coraz więcej dowodów na to, że skutki zdrowotne przejścia SARS-CoV2 mogą być bardzo groźne. Co konkretnie mają na myśli?

Uszkodzenia płuc, serca i mózgu. Podczas gdy coraz większa grupa ludzi uważa, że pandemii nie ma, a wirus Covid-19 nie różni się niczym od zwykłej grypy, coraz więcej dowodów na to, że skutki zdrowotne przejścia SARS-CoV2 mogą być bardzo groźne. Co konkretnie mają na myśli?

Brak komentarzy do COVID może uszkodzić mózg, płuca i serce

Polak, który pomógł zdobyć Księżyc

To jego konstrukcja wygrała konkurs NASA i poleciała na Księżyc. Mieczysław Bekker, polski inżynier i naukowiec konstruował samochody terenowe, ale o zdobywaniu kosmosu myślał od dziecka, od chwili, kiedy z tatą wybudował teleskop.

To jego konstrukcja wygrała konkurs NASA i poleciała na Księżyc. Mieczysław Bekker, polski inżynier i naukowiec konstruował samochody terenowe, ale o zdobywaniu kosmosu myślał od dziecka, od chwili, kiedy z tatą wybudował teleskop.

Brak komentarzy do Polak, który pomógł zdobyć Księżyc

Polak który wymyślił nawigację samochodową

Muzyka i samochody to były dwie największe pasje Józefa Hofmanna. Jego nazwisko jest kompletnie nieznane, a szkoda, bo jest on autorem wielu wynalazków. No i bodaj najlepszym na świecie pianistą swoich czasów.

Muzyka i samochody to były dwie największe pasje Józefa Hofmanna. Jego nazwisko jest kompletnie nieznane, a szkoda, bo jest on autorem wielu wynalazków. No i bodaj najlepszym na świecie pianistą swoich czasów.

Brak komentarzy do Polak który wymyślił nawigację samochodową

Czy dziura ozonowa wciąż istnieje?

Każdy chyba słyszał o dziurze ozonowej. Ale teraz o temacie w zasadzie się nie mówi. Czy dziura ozonowa wciąż istnieje?

Każdy chyba słyszał o dziurze ozonowej. Ale teraz o temacie w zasadzie się nie mówi. Czy dziura ozonowa wciąż istnieje?

Brak komentarzy do Czy dziura ozonowa wciąż istnieje?

Reaktor jądrowy zamiast silnika?

Gdy cały świat szalał na punkcie energii jądrowej, firma Ford, pokazała koncepcyjny model Nucleon. Miał mieć zasięg kilkunastu tysięcy kilometrów, ważyć kilka ton… i mieć reaktor jądrowy pod maską.
Całe szczęście nie wybudowano ani jednego takiego samochodu.

Gdy cały świat szalał na punkcie energii jądrowej, firma Ford, pokazała koncepcyjny model Nucleon. Miał mieć zasięg kilkunastu tysięcy kilometrów, ważyć kilka ton… i mieć reaktor jądrowy pod maską. Całe szczęście nie wybudowano ani jednego takiego samochodu.

Brak komentarzy do Reaktor jądrowy zamiast silnika?

Po co wracamy na KSIĘŻYC?

Amerykanie chcą najpóźniej w 2024 roku ponownie stanąć na powierzchni Księżyca. Do 2033 roku chcą wylądować na Marsie. Czy to realne? I ważniejsze, czy to sensowne?

Amerykanie chcą najpóźniej w 2024 roku ponownie stanąć na powierzchni Księżyca. Do 2033 roku chcą wylądować na Marsie. Czy to realne? I ważniejsze, czy to sensowne?

Brak komentarzy do Po co wracamy na KSIĘŻYC?

Nowa definicja kilograma

O co tu chodzi? Media piszą że kilka dni temu zmienił się standard kilograma. Czy to znaczy że teraz kilogram waży mniej lub więcej niż kiedyś?
W tym video wyjaśniam nie tylko o co w tym chodzi ale także jak taką zmianę przeprowadzono

O co tu chodzi? Media piszą że kilka dni temu zmienił się standard kilograma. Czy to znaczy że teraz kilogram waży mniej lub więcej niż kiedyś? W tym video wyjaśniam nie tylko o co w tym chodzi ale także jak taką zmianę przeprowadzono

Brak komentarzy do Nowa definicja kilograma

Jak działa Twój system odporności?

Nawet nie macie pojęcia jak złożony i wielopoziomowy jest nasz układ odporności. Są w nim wszystkie rodzaje wojsk, kilka linii obrony i systemy identyfikacji jakie nie śnią się wojskowym nawet dzisiaj. W tym video tłumaczę jak to działa.

Nawet nie macie pojęcia jak złożony i wielopoziomowy jest nasz układ odporności. Są w nim wszystkie rodzaje wojsk, kilka linii obrony i systemy identyfikacji jakie nie śnią się wojskowym nawet dzisiaj. W tym video tłumaczę jak to działa.

Brak komentarzy do Jak działa Twój system odporności?

Czy na Marsie żyją sinice?

Coraz ciekawiej na Marsie. Po tym jak w zeszłym roku wykryto że z czerwonego gruntu ulatnia się metan, teraz okazuje się, że okresowo, szybko, rośnie poziom tlenu. Czy pod poziomem gruntu mogą żyć bakterie?

Coraz ciekawiej na Marsie. Po tym jak w zeszłym roku wykryto że z czerwonego gruntu ulatnia się metan, teraz okazuje się, że okresowo, szybko, rośnie poziom tlenu. Czy pod poziomem gruntu mogą żyć bakterie?

Brak komentarzy do Czy na Marsie żyją sinice?

Kiedy powstanie miasto na Marsie?

Dlaczego nie budujemy miast na Marsie? Dlaczego tam nie latamy? Czego konkretnie nam brakuje?

Dlaczego nie budujemy miast na Marsie? Dlaczego tam nie latamy? Czego konkretnie nam brakuje?

Brak komentarzy do Kiedy powstanie miasto na Marsie?

Polak i złoto Australii. Kim był Strzelecki?

Odkrył złoto w Australii, badał wulkany, opisywał życie Indian, był też autorem bodaj pierwszego naukowego opracowania o Australii. A na starość, ratował od śmierci głodowej dzieci w Irlandii. Paweł Strzelecki podróżnik, pisarz, geolog i geograf. Niesamowity człowiek.

Odkrył złoto w Australii, badał wulkany, opisywał życie Indian, był też autorem bodaj pierwszego naukowego opracowania o Australii. A na starość, ratował od śmierci głodowej dzieci w Irlandii. Paweł Strzelecki podróżnik, pisarz, geolog i geograf. Niesamowity człowiek.

Brak komentarzy do Polak i złoto Australii. Kim był Strzelecki?

Czy ten Polak stworzył AIDS? Hilary Koprowski

Pierwszy na świecie stworzył szczepionkę przeciwko polio, wirusowi, który wywołuje chorobę Heinego-Medina i został oskarżony o wywołanie epidemii AIDS w Afryce. Lekarz, immunolog i wirusolog Hilary Koprowski, ciekawe jak opisałby obecną sytuację epidemiczną polski.

Pierwszy na świecie stworzył szczepionkę przeciwko polio, wirusowi, który wywołuje chorobę Heinego-Medina i został oskarżony o wywołanie epidemii AIDS w Afryce. Lekarz, immunolog i wirusolog Hilary Koprowski, ciekawe jak opisałby obecną sytuację epidemiczną polski.

Brak komentarzy do Czy ten Polak stworzył AIDS? Hilary Koprowski

Niejasne losy polskiego wynalazcy. Jacek Karpiński

O tym człowieku mówiono polski Bill Gates albo Steve Jobs. Miał wybudować m.in. komputer tranzystorowy i szybszy niż konkurencja mikrokomputer. Maszynę uczącą się (tzw. perceptron) i robota sterowanego głosem. Tyle tylko, że ta postać może być bardziej tajemnicza niż się wydaje. Jacek Karpiński – człowiek – komputer.

O tym człowieku mówiono polski Bill Gates albo Steve Jobs. Miał wybudować m.in. komputer tranzystorowy i szybszy niż konkurencja mikrokomputer. Maszynę uczącą się (tzw. perceptron) i robota sterowanego głosem. Tyle tylko, że ta postać może być bardziej tajemnicza niż się wydaje. Jacek Karpiński – człowiek – komputer.

Brak komentarzy do Niejasne losy polskiego wynalazcy. Jacek Karpiński

Hipnoza i Hormony – Co takiego zrobił Napoleon Cybulski?

Jako pierwszy zmierzył aktywność elektryczną mózgu, wybudował urządzenie do mierzenia szybkości przepływającej w tętnicach krwi i odkrył jeden z hormonów stresu. Bohaterem dzisiejszego odcinka jest Napoleon Cybulski.

Jako pierwszy zmierzył aktywność elektryczną mózgu, wybudował urządzenie do mierzenia szybkości przepływającej w tętnicach krwi i odkrył jeden z hormonów stresu. Bohaterem dzisiejszego odcinka jest Napoleon Cybulski.

Brak komentarzy do Hipnoza i Hormony – Co takiego zrobił Napoleon Cybulski?

Ciemna strona kosmosu

Dzisiaj video o ciemnej materii. I historia niepokornej doktorantki, która 50 lat temu postanowiła zmierzyć coś, co wszystkim wydawało się oczywiste. No i okazało się że przy okazji otworzyła ogromne wrota do nowej wiedzy o Wszechświecie.

Dzisiaj video o ciemnej materii. I historia niepokornej doktorantki, która 50 lat temu postanowiła zmierzyć coś, co wszystkim wydawało się oczywiste. No i okazało się że przy okazji otworzyła ogromne wrota do nowej wiedzy o Wszechświecie.

Brak komentarzy do Ciemna strona kosmosu

Co przyciąga piorun?

Pioruny to dość tajemnicze zjawiska. Zwykle widzimy je jak lecą z nieba ku Ziemi, ale zdarza się, że błyskają pomiędzy chmurami, a nawet z chmur – ku górze – w kierunku jonosfery. Najwięcej ich pojawia się latem i częściej występują w górach. A co ma z nimi wspólnego promieniowanie kosmiczne?

 

Ten odcinek zrobiłem po tragedii do jakiej doszło w 2019 w Tatrach.

Pioruny to dość tajemnicze zjawiska. Zwykle widzimy je jak lecą z nieba ku Ziemi, ale zdarza się, że błyskają pomiędzy chmurami, a nawet z chmur – ku górze – w kierunku jonosfery. Najwięcej ich pojawia się latem i częściej występują w górach. A co ma z nimi wspólnego promieniowanie kosmiczne?

Brak komentarzy do Co przyciąga piorun?

Nauka w służbie sztuki [+ głos Mony Lisy]

Posłuchaj jaki głos miała Mona Lisa!

To co ukryte jest najciekawsze. Ta zasada napędza całą naukę. W tym dążeniu do odkrywania tajemnic człowiek jest tak zdeterminowany, że nie cofnie się nawet przed bombardowaniem wiekowych egipskich malowideł protonami.

Czy można usłyszeć głos namalowanej przez Leonarda Mony Lisy? Tak! To co ukryte jest najciekawsze. Ta zasada napędza całą naukę. W tym dążeniu do odkrywania tajemnic człowiek jest tak zdeterminowany, że nie cofnie się przed niczym. Nawet przed bombardowaniem wiekowych egipskich malowideł wiązką rozpędzonych protonów.

Brzmi to być może groźnie, ale groźne nie jest. W Instytucie Problemów Jądrowych im. A. Sułtana w Świerku (IPJ), pod kierunkiem profesora Andrzeja Turosa kilka lat temu badane były stary egipskie malowidła. Fizycy chcieli się dowiedzieć jak wyglądały one w czasach gdy je tworzono. O tym, że starożytni Egipcjanie mieli do perfekcji opanowaną sztukę tworzenia fresków, nie trzeba chyba nikogo przekonywać. Ściany świątyń i grobowców zdobiły i nadal zdobią niesamowite wręcz malowidła. To dzięki nim można poznać wiele faktów z życia zarówno egipskich królów, jak i egipskiej biedoty. W niektórych grobowcach zachowały się historyjki jak żywcem ściągnięte z komiksów. Np. obrazkowa rozmowa trzech rzeźników zabijających wołu.
Nie tylko skala egipskich malowideł zadziwia, ale także dbałość o ich detale, a w tym o kolory. Już wiele tysięcy lat temu egipscy malarze byli niedoścignionymi specjalistami w komponowaniu farb i barwników. Wiedzieli nie tylko z jakiej substancji jaką barwę da się uzyskać, ale także jakie związki należy ze sobą mieszać, by uzyskać oczekiwany efekt. Niektóre bardzo skomplikowane metody produkcji barwników do dzisiaj zadziwiają naukowców. Niestety wiele czynników takich jak zanieczyszczenie środowiska, zmiany wilgotności i temperatury, ale przede wszystkim czas, spowodowały, że dzisiejsze kolory malowideł mogą być bardzo dalekie od oryginału. Czy dziś, mimo upływu tysięcy lat możliwa jest rekonstrukcja oryginalnej kolorystyki egipskich fresków ?

Egypt_King's_valley2

 

 

 

 

Ozyrys i Horus z grobowca w Dolinie Królów w Egipcie

 

Naukowcy do badania egipskich próbek wykorzystują metodę PIXE (Particle Induced X-ray Emission). Polega ona na bombardowaniu interesujących fragmentów malowidła wiązką rozpędzonych protonów. Dzięki niesionej przez te cząstki energii, atomy wchodzące w skład barwnika zostają wzbudzone. Gdy powracają do stanu podstawowego emitują charakterystyczne dla każdego pierwiastka promieniowanie. Obserwując je naukowcy wiedzą jakie pierwiastki wchodzą w skład badanego barwnika. Analizując natężenie badanego promieniowania mogą też stwierdzić ile było atomów danego pierwiastka w próbce. Na podstawie informacji o składzie i proporcjach poszczególnych składników, można próbować „zrekonstruować” skład starych egipskich barwników. Stąd już tylko krok do zrobienia ich i sprawdzenia jakie dawały kolory.

Dzięki analizie promieniowania X jakie wysyłają starożytne egipskie tynki, fizycy są w stanie powiedzieć jak wyglądały malowidła ukończone przed tysiącami lat. Ale fizyka, dla sztuki może zrobić znacznie więcej. Niedawno został gruntownie przebadany najbardziej chyba znany obraz znajdujący się w polskich muzeach. Chodzi o „Damę z gronostajem”, której autorem jest Leonardo da Vinci. Badania kamerą multispektralną pozwoliły na odkrycie – dosłownie – tego czego ludzkie oko nie może już dzisiaj zobaczyć. Przy okazji odkryto także elementy, których ludzki oko – w zamiarze artysty – nie miało oglądać.
Badania „Damy z gronostajem”, albo inaczej „Damy z łasiczką” trwają od bardzo dawna. Obraz jest fascynujący pod wieloma względami. Badaczy zaciekawiło np. to, ze modelka jest przedstawiona na całkowicie czarnym tle. Wykonane w 1993 roku w USA badania radiograficzne wykazały, że pod warstwą czarnej farby kryje się inny rysunek. Czy Leonarda nie było stać na płótna i zamalowywał starsze obrazy po to móc malować nowe ? A może nie chciało mi się dokończyć dzieła albo „panorama z pod spodu” nie udała się i gdy nadeszło zamówienie na kolejny obraz mistrz nie chciał niszczyć zakupionego już płótna ? Dzisiaj te wątpliwości trudno rozwiązać. Przeprowadzone badania odkryły jednak znacznie więcej tajemnic Cecylii Gallerani. To ją sportretował pod sam koniec XV wieku Leonardo da Vinci. Osobą zamawiającą obraz był książę Ludwik Sforza. Cecylia była jego kochanką.

640px-The_Lady_with_an_Ermine

 

 

 

 

 

 

 

Portret damy z gronostajem namalował około 1490 roku Leonardo da Vinci. Obraz znajduje się w zbiorach Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie i jest jedynym dziełem Leonarda da Vinci w Polsce.

 

Urządzenie, którym posługiwano się analizując dzieło to tzw. kamera multispektralna. Potrafi z bardzo dużą dokładnością fotografować analizowane dzieło, także w niewidzialnej dla oka części widma. Oczywiście metoda jest bezinwazyjna, a więc nie powoduje uszkodzenia samego obrazu. Kamera multispektralna jest tak dokładna, że potrafi rozpoznać autentyczność dzieła po zostawionych na płótnie odciskach palców artysty, który je malował. A to nie wszystko. Można prześledzić retuszowanie obrazu a także to co pod dodatkowymi warstwami farby się znajduje. Innymi słowy w ten sposób można odkryć chyba najbardziej skrywane sekrety warsztatowe artysty. Można wskazać miejsca w których się pomylił i te w których próbował te pomyłki zatuszować. Dzięki odpowiedniemu oprogramowaniu możliwe jest trójwymiarowe zeskanowanie całego obrazu. Później warstwa po warstwie obraz analizować. W ten sposób bada się nie tylko powierzchnię dzieła ale także warstwy farby leżące pod nią.

Co udało się odkryć dzięki multispektralnej analizie „Damy z gronostajem” ? Przedstawiona na obrazie modelka miała na głowie założony czepek. Dzisiaj gołym okiem go już nie widać. Odkryto także, że Leonardo w pierwszej wersji obrazu inaczej zilustrował trzymane na ramionach Cecylii Gallerani zwierze. Badacze wskazali miejsce gdzie mistrz początkowo namalował łebek zwierzęcia, po to by zamalować go i umieścić w nieco innym miejscu. Tą samą metodą i przez ten sam zespół została przebadana w paryskim Luwrze Mona Lisa. Z wcześniejszej analizy obrazu wynikało, że Joconda … spodziewa się potomstwa.

Mona_Lisa,_by_Leonardo_da_Vinci,_from_C2RMF_retouched

 

 

 

 

 

 

Mona Lisa – obraz olejny namalowany w pierwszych latach XVI wieku przez Leonarda da Vinci. Obraz jest własnością rządu Francji i znajduje się w paryskim Luwrze.

 

Zespół kanadyjskich i francuskich uczonych dzięki wykorzystaniu specjalnego urządzenia laserowo – optycznego zeskanował obraz, a następnie cyfrowo usunął starą i zabrudzoną warstwę lakieru utrwalającego czyli tzw. werniksu. W tym momencie uczeni zobaczyli jak wyglądał obraz w chwili jego powstania. To wtedy właśnie zauważyli, ze Mona Lisa ma na ramiona narzuconą charakterystyczną pelerynę. Taki strój nosiły w XVI wieku tylko kobiety ciężarne. Dzisiaj tej charakterystycznej peleryny już gołym okiem nie widać. Jeszcze dalej w swojej dociekliwości posunęła się grupa kryminologów z Japonii. Dokładnie zmierzyli twarz i dłonie Jocondy. Na tej podstawie odtworzono kształt czaszki modelki oraz jej wzrost i orientacyjną wagę. Te informacje zostały wprowadzone do programu, który na co dzień służy kryminologom do generowania głosu w oparciu o informacje o wadze ciała, wieku czy trybie życia. Efekt ?

Tłumaczenie: Jestem Mona Lisa. Moja historia owiana jest tajemnicą. Niektórzy sądzą, że jestem Marią Magdaleną, inni że Giocondą, Izabelą d’Esta czy matką Leonarda DaVinci. Są i tacy którzy uważają, że jestem samym Leonardem. Jedyną rzeczą, którą można stwierdzić z całą pewnością jest to, że jestem kobietą o najbardziej tajemniczym uśmiechem na świecie.

Japońscy badacze głos Mony Lisy określili go jako „głęboki, ale nie gardłowy”. Inna grupa ekspertów – tym razem z Holandii – przeprowadziła komputerową analizę twarzy modelki. Użyła do tego oprogramowania, które służy do rozpoznawania nastroju i stanu psychicznego. Joconda była – zdaniem ekspertów – osobą szczęśliwą (w 83 procentach) choć trochę zdegustowaną (w 9 procentach), przestraszoną (w 6 proc.) i rozgniewaną (w 2 proc.) Czy coś można dodać ?

Mona Lisa żyła ponad 500 lat temu. Kto wie, czy już niedługo na takie badania okresowe nie zostanie skierowana Cecylia Gallerani z obrazu „Dama z gronostajem”. Może poznamy jej głos ? A faraonowie ? Trzeba przyznać, że tutaj też nie jesteśmy w tyle. Chcemy poznać kolory świata, który istniał tysiące lat temu. To, że kiedyś poznamy głosy przynajmniej niektórych królów starożytnego Egiptu, nie ulega żadnej wątpliwości. Już dzisiaj wiemy na co chorowali, jakie przeszli zabiegi i z jakiej diety korzystali. Tak naprawdę możemy powiedzieć o nich wszystko, bo istnieją świetnie zachowane mumie niektórych z nich. Pytanie tylko czy my to wszystko chcemy wiedzieć ?

Tomasz Rożek

Tekst ukazał się na gosc.pl

9 komentarzy do Nauka w służbie sztuki [+ głos Mony Lisy]

Type on the field below and hit Enter/Return to search

WP2Social Auto Publish Powered By : XYZScripts.com
Skip to content